Kennis

Hoge Raad: bedoeling van partijen niet van belang bij beoordeling arbeidsrelatie

  49x      3 min      13 november 2020

Op 6 november heeft de Hoge Raad een baanbrekende uitspraak gedaan die ziet op de beoordeling van een arbeidsrelatie. De Hoge Raad oordeelde namelijk dat de partijbedoeling niet langer relevant is bij de kwalificatie van een arbeidsovereenkomst. Hiermee komt de Hoge Raad deels terug op de tot nu toe geldende maatstaf die voortvloeide uit het in 1997 gewezen arrest Groen/Schoevers.

Hoge Raad

In de desbetreffende zaak ging het om een uitkeringsgerechtigde die via een participatietraject zonder loon twee keer zes maanden had gewerkt als servicedeskmedewerker bij de gemeente Amsterdam. Zij wilde voor hetzelfde werk hetzelfde loon als haar collega's. Volgens de Hoge Raad hebben lagere rechters die eis terecht afgewezen, maar gedeeltelijk op verkeerde gronden. Ze hadden namelijk laten meewegen dat het niet de bedoeling van partijen was om een arbeidsrelatie aan te gaan. Dat doet er volgens de Hoge Raad echter niet (langer) toe. Het feit dat deze servicemedewerker toch niet helemaal hetzelfde takenpakket had als haar collega's, was reden genoeg om haar niet als werknemer te kwalificeren.

Oude maatstaf

Met dit oordeel wijkt de Hoge Raad af van de rechtsregel die we kennen uit Groen/Schoevers. Op grond daarvan moet bij een verschil van mening over de kwalificatie van een overeenkomst een optelsom worden gemaakt van wat partijen daadwerkelijk voor ogen stond en hoe ze daar feitelijk mee omgaan. Met deze nieuwe uitspraak is dat uitgangspunt deels verleden tijd.

Nieuwe maatstaf

De Hoge Raad heeft nu dus geoordeeld dat de bedoeling van partijen geen rol speelt bij de bij de vraag of sprake is van een arbeidsovereenkomst. Waar het volgens de Hoge Raad om gaat, is of de overeengekomen rechten en verplichtingen voldoen aan de wettelijke omschrijving van de arbeidsovereenkomst. Namelijk:

  • of iemand zich persoonlijk verbindt arbeid te verrichten voor een ander;
  • daar loon voor ontvangt en;
  • of er een gezagsverhouding bestaat met die ander.

Een overeenkomst die aan de bovenstaande criteria voldoet, is in beginsel een arbeidsovereenkomst. Er wordt daarbij alleen nog gekeken naar hoe partijen in de praktijk uitvoering hebben gegeven aan de overeenkomst. 

Betekenis voor opdrachtgevers en zzp’ers

Hoewel het in deze uitspraak van de Hoge Raad niet ging om een zzp’er maar om een uitkeringsgerechtigde, is deze uitspraak mogelijk ook van betekenis voor de kwalificatie van een arbeidsrelatie met een zzp’er. In overeenkomsten van opdracht met zzp’ers is vrijwel altijd een bepaling opgenomen waarin staat dat partijen de bedoeling hebben een overeenkomst van opdracht aan te gaan, en niet een arbeidsovereenkomst. Deze bepalingen, zoals ook in veel modelovereenkomsten opgenomen, hebben na deze uitspraak veel minder waarde.

Het al dan niet bestaan van een gezagsverhouding blijft in de praktijk doorslaggevend om te kunnen spreken van een arbeidsovereenkomst. Met name in die situaties waarbij de gezagsverhouding in de loop der tijd tóch is ontstaan zonder dat partijen dat bij het aangaan van de overeenkomst hebben gewild, verandert de overeenkomst dus juridisch eerder naar een arbeidsovereenkomst. In dat geval kan de zzp’er óók een beroep doen op bijvoorbeeld ontslagbescherming en loondoorbetaling bij ziekte. Ongeacht of partijen dat voor ogen hadden of niet.

Kortom

Deze uitspraak is een belangrijke ontwikkeling in het arbeidsrecht en kan met name gevolgen hebben voor bedrijven die veel gebruik maken van zzp’ers. Indien sprake is van een arbeidsovereenkomst, komt aan de werknemer aanzienlijk meer bescherming toe dan wanneer sprake is van een andersoortige overeenkomst zoals een overeenkomst van opdracht. Met name de gezagsverhouding is in de praktijk relevant voor het verschil tussen werknemers en zzp’ers. Voor alle duidelijkheid: dat was nu ook al zo, al was het zo dat de partijbedoeling daar wel een belangrijke rol in speelde. Deze uitspraak geeft aanleiding om na te gaan of de gesloten overeenkomst nog actueel is en of de werkelijkheid (nog) overeenkomt met wat met de zzp’er is afgesproken.


Lees ook


Stuur Laura uw reactie of vraag:


  • Uw reactie wordt niet online geplaatst. U kunt erop vertrouwen dat wij uw persoonlijke gegevens verwerken volgens onze privacy policy.

Als professional blijft u met onze nieuwsbrief altijd op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.